Digiteye Kannada Fact Checkers
ಹೇಳಿಕೆ/Claim:ವೈರಲ್ ಕ್ಲಿಪ್ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಿ ಚೀನಾ ತನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಡೆನುಡಿ/Conclusion: ಈ ಹೇಳಿಕೆ ತಪ್ಪು ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 10, 2025ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ (PLA) ಭೂಪಡೆ ನಡೆಸಿದ ರೋಬೋಟ್ ನಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲೈವ್-ಫೋರ್ಸ್ ಮುಖಾಮುಖಿ ಡ್ರಿಲ್ ಅನ್ನು ವೀಡಿಯೊ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಿ “ಬೃಹತ್” ಮಿಲಿಟರಿ ನಿರ್ಮಾಣವಲ್ಲ..
ರೇಟಿಂಗ್/Rating : ತಪ್ಪು ನಿರೂಪಣೆ — 
*********************************************************
ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ.
ಅಥವಾ ಕೆಳಗಿನ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದಿ.
******************************************************
ಚೀನಾ ದೇಶವು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಕೆದಾರರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೃಢೀಕೃತ X ಬಳಕೆದಾರ ‘RavinderKapur2’ ಅಂತಹ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ “ಬ್ರೇಕಿಂಗ್… ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ ಏಕೆ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಾರೆ… ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಿ ಚೀನಾ ಬೃಹತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಜಮಾವಣೆಯನ್ನು ಅರಂಭಿಸಿದೆ” ಎಂದರು. ಮರುಭೂಮಿಯಂತಹ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಟ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿಸಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ CGTN ನ ವೀಡಿಯೊದೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಪೋಸ್ಟ್ ಸುಮಾರು 226,000 ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೋಡಬಹುದು:
BREAKING 🚨
Why is Narendra Modi and the MEA quiet 🤫 🤐
China has started a massive military build-up near Arunachal Pradesh.
— Ravinder Kapur. (@RavinderKapur2) December 11, 2025
ಇತರ ಬಳಕೆದಾರರು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
WAR? China is rapidly militarizing its border with India, completing 36 hardened aircraft shelters at Lhunze airbase just 40 km from Arunachal Pradesh, allowing fast deployment of stealth jets and troops. pic.twitter.com/156R7VMtoa
— @amuse (@amuse) December 12, 2025
ಸತ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆ
ಡಿಜಿಟೈ ಇಂಡಿಯಾ ತಂಡವು ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಈ ವೀಡಿಯೊ ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಿಂದ ಚೀನಾದ PLA 78 ನೇ ಗ್ರೂಪ್ ಆರ್ಮಿ ನಡೆಸಿದ ಲೈವ್-ಫೈರ್ ತರಬೇತಿ ಕವಾಯತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ಮೂಲಗಳು ನಿರಾಕರಿಸಿವೆ.
ವಿವರಗಳು:
ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ನಾವು ಮೊದಲು “ಚೀನಾ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಿ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ” ಎಂಬ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿದೆವು. ವಿವಿಧ ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಿದಾಗಲೂ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಿ ಹಠಾತ್ “ಬೃಹತ್” ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವರದಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.
ನಂತರ, CGTNನ ವಾಟರ್ಮಾರ್ಕ್ ಹೊಂದಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಲ್ಲಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳ ರಿವರ್ಸ್ ಇಮೇಜ್ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿದೆವು. ಹುಡುಕಾಟದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ನವೆಂಬರ್ 13, 2025 ರಂದು ‘CGTN ಯುರೋಪ್’ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೀಡಿಯೊಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದವು, ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: “PLA ಭೂಪಡೆ ಹೈಟೆಕ್ ಡ್ರೋನ್ಗಳು, ರೋಬೋಟಿಕ್ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಲೈವ್-ಫೈರ್ ಡ್ರಿಲ್ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ”. ಇದರ ಸ್ಕ್ರೀನ್ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ:
(ವೀಡಿಯೊ ಸೌಜನ್ಯ: CGTN ಯುರೋಪ್)
ಚೀನಾದ PLA 78ನೇ ಗುಂಪಿನ ಸೈನ್ಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ತರಬೇತಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಲೈವ್-ಫೋರ್ಸ್ ಮುಖಾಮುಖಿ ಕವಾಯತಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು. ಈ ಕವಾಯತು ದೀರ್ಘ-ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಡ್ರೋನ್ಗಳು ಮತ್ತು ರೋಬೋಟಿಕ್ ನಾಯಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮಾನವಸಹಿತ ಮತ್ತು ಮಾನವರಹಿತ ಹೈಟೆಕ್ ಉಪಕರಣಗಳ ನಿಕಟ-ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹೊಸ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. PLA 78ನೇ ಗುಂಪಿನ ಸೈನ್ಯದ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಹಿತಿ ಬ್ಯೂರೋದ ಸತ್ಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಘಟಕವು ತಮ್ಮ X ಪೋಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಈ ವೀಡಿಯೊ “ಹೈಲಾಂಗ್ಜಿಯಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹಾರ್ಬಿನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಕಮಾಂಡ್ನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ PLAಯ 78ನೇ ಗುಂಪಿನ ಸೈನ್ಯದ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ನಡೆಸಿದ ಮಿಲಿಟರಿ ವ್ಯಾಯಾಮವನ್ನು” ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪೋಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಿ ಚೀನಾದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ.
Several social media accounts have shared a video claiming that China has started a massive military build-up near Arunachal Pradesh.#PIBFactCheck
❌ This claim is #Fake.
✅ The video shared shows a military exercise conducted by a brigade of the PLA’s 78th Group Army, which… pic.twitter.com/b8xB6vkfCl
— PIB Fact Check (@PIBFactCheck) December 14, 2025
ಹೀಗಾಗಿ, ಹೇಳಿಕೆಯು ತಪ್ಪು ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದೆ.
******************************************************
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ:
